Szurcsik József

Een ontmoeting van vroegtijdige schilderijen die vier decennia verstopten, de graphics van het systeemveranderende panopticum en recent gemaakte werken.

Szurcsik József, winnaar van de Kossuthprijs en de Munkácsy Mihály-prijs, is een beeldende kunstenaar, grafisch kunstenaar, schilder, performer en muzikant. Hij was ernaar gekozen als voorganger van de rector aan de Hongaarse Hogeschool voor beeldende kunst, hoogleraar en docent aan de afdeling Grafische Kunst, en treurde eerder de afdeling aan. In het jaar 1959 is Szurcsik József geboren in een kunstfamilie en vormt hij het kenmerkende, onmiddellijk herkenbare universum van de Hongaarse hedendaagse beeldende kunst. Zijn loopbaan begon in het late socialisme en de jaren rond de omwenteling. Deze periode is voor Szurcsik‑kunst niet louter een historische achtergrond; één terugkerend thema in zijn werk is de relatie tussen het individu, de omgeving en de macht.

Het emblematische motief van zijn werken is een menselijke gezicht afgebeeld in de uniforme profiele figuratie, zonder hoofdletters‑kenmerken, en dus door de onpersoonlijkheid algemeen toepasselijk wordt. Deze metamorfologische zijaanzicht bestaat niet alleen in zichzelf; soms verschijnt het verborgen in het landschap, of wordt het georganiseerd in rijen naast elkaar, gestandaardiseerde structuren, of samengesmolten met monumentale architecturale vormen of diverse geometrische figuren. Deze in het profiel samengeperste, stilistische factor stelt hem in staat om, zonder specifieke lichamen te uitbeelden, telkens de voortdurend veranderende, herverdelende relaties tussen het individu, de omgeving en de macht als een open en universele vraag te onderzoeken.

Ook met eigen artistieke middelen grijpt hij de ideeën van afwending van het bekende, isolatie en tijdloosheid vast. Rond het einde van de jaren negentig – misschien in verband met het verlies van de hoop op de hervorming – trekt Szurcsik zich terug in de wereld van stilstaande mythen. De stabiliteit en bescherming van de oude Griekse cultuur is echter als elke muur, of als de Januskopmuur van de kunstenaar; hij beschermt en verzekert tegelijkertijd, terwijl hij – als motief – tal van associaties oproept.

De veelzijdigheid van het oeuvre illustreert goed de rijkdom aan gebruikte technieken en genres. Naast meer dan één grafisch werk en olievergineel‑acryl‑afbeeldingen gemaakt met een speciaal, antiek‑effect, gespattechte techniek, krijgen ook kleine sculpturen, armaturensculpturen, kleurige papierinstallaties en lassen metalen sculpturen plaats. Met uitvoeringen sinds 1985 heeft hij tentoonstellingen gehad die zich uitten van Sofie tot Helsinki en van New York, en zijn eerste tentoonstelling organiseerden wij in de Godot Galerij in 1999. Zijn nieuwste tentoonstelling begon begin oktober in Hódmezővásárhely, in het Tornyai János Museum, een beurs waarop de prijs voor het grootste gerecht wereldwijd uitgereikt werd in 2025 als rapportage. Zijn werken bevinden zich in verschillende openbare collecties, waaronder de Hongaarse Nationale Galerie, het Janus Pannonius Museum in Pécs, de Nationale Galerie in Praag of de Galtedelen Contemporary Hungarian Gallery.

Op haar meest openende tentoonstelling komt Szurcsik József met een bijzonder materiaal. De beeldend kunstenaar, grafisch ontwerper, schilder presenteert de allerouderste, 40 jaar geleden verborgen – en zelfs nog niet uitgezonden in een tentoonstelling – schilderijen, haar gedurfde geometrische en surrealistische composities, en de opwindende, energiegeladen werken van de beginnende kunstenaar die het publiek zullen betoveren. We kunnen de grafische werken uit haar vroegste periode ontmoeten, evenals de figuren getekend met de cruigerige ironie van het zogenaamde “regeringsveranderend panopticum”, welke in parallel staan met haar recentelijk geproduceerde werken.

De tentoonstelling is te bekijken tot december 19, van dinsdag tot en met vrijdag van 10 tot en met 14, op zaterdag van 10 tot 13 uur.