Instytut GodotICAInstytut Sztuki Współczesnej Godot

Wystawa · Godot Galéria

Csoportos kiállítás

Kortárs magángyűjtemények III.: Antal-Lusztig Gyűjtemény

Galeria Godot z szacunkiem zaprasza Pana do

Obrazy, rzeźby i pudełka

Większy rozmiar

na otwarcie wystawy zatytułowanej

Który jest Kolekcją Antal‑Lusztig.

przedstawia wybrany materiał sztuki współczesnej.

Otwarcie: 2003 grudnia 3‑go o 20.

Otwarciem zajmie się: Ébli Gábor, esztéta.

Lista wystawiających artystów:

Bereznai Péter, Birkás István, Deim Pál, efZámbó István, feLugossy László, Földi Péter, Gaál József, Káldi Kata, Károlyi Zsigmond, Köves Éva, Lakner László, Lois Viktor, Méhes László, Swierkiewicz Róbert, Tamási Claudia, Taubert László, Ujházi Péter, Váli Dezső, Vojnich Erzsébet, Wahorn András, Zoltán Sándor, Zsakó István

Wystawa można obejrzeć od 2003 do 23 grudnia.

Od wtorku do piątku 10-18 i

sobota od 10 do 13 godzin,

w innym terminie, po wcześniejszym uzgodnieniu

Péter Földi /fragment/

W tym roku na trzeci raz uruchamia się seria wystaw „Galeria Godot: Kolekcje Własne Współczesne”. Naszym celem jest zwrócenie uwagi na kolekcjonerstwo, które od czasu transformacji systemowej rozpoczęło nową fazę i w której często miesza się zachowanie muzealne z prestige-owym inwestowaniem korporacyjnym. Coraz więcej osób zauważa, że jednym z najbardziej fascynujących, najbardziej różnorodnych oraz najbardziej wyrażających indywidualność kolekcjonera obszarów jest sztuka współczesna. Nasza obecną wystawę cechuje niezwykłość: klasyczny zbiór Antala Petra, który prawdopodobnie jest największym i najbardziej wszechstronnym zbiorem w Rumunii. Jego części występowały w niezliczonych wystawach, katalogach i monografiach, ale do tej pory zawsze pozostawały prywatną własnością anonimową. Tym razem, w pierwszy raz, kolekcjoner ujawnia swoją tożsamość i osobiste wybory.

Gaál József /fragment/

Jak można połączyć artystów, takich jak Csontváry, Szinyei lub Gulácsy, ze współczesną sztuką? Jakie kryteria wyznaczają mistrzowie, którzy już dziś uznawani są za klasyków, wobec współczesnych twórców? Odwróćmy to: co możemy dostrzec w ich – być może trwale ważnym – modernizmie, patrząc na ich obrazy z perspektywy współczesnych artystów? Poza jakością poszczególnych arcydzieł, to właśnie te pytania czynią tę kolekcję artystyczną niezwykle interesującą, gdzie znajduje się pełen zakres współczesnej sztuki węgierskiej, od Nagybánya po współczesną sztukę pixelową.

Pochodzenie kolekcji sięga wielkiego przodka, który już od końca szeventych lat wspierał swoje nawet średnioobecne wnuczki w pierwszych zakupach przedmiotów sztuki.

Kolekcja przekracza granice malarstwa. W ich spuści z żywotnego rosy i żelaza ukazuje się rzeźba Bokrosa Birmana Dezsa oraz Medgyessy'ego Ferenca. W grafice wyróżnia się Materiał Imre'ego Ámosa, będący jednocześnie pamiątką bliskiej przyjaźni kolekcjonerki Anny Margi. W domu w Debreczynie dziś oddzielna vitrina przyjmuje także starożytne przedmioty archeologiczne.

Zbiór klasycznej, nowoczesnej rzeczywistości muzealnej nie stanowił przeszkody przed włączeniem sztuki współczesnej. Ikonograficzne „Lilia” kraju, prace Bálinta Endre wykonane różnymi technikami lub właśnie spektrum dzieł Béla Kondora, częściowo sprowadzonej z zagranicy i na długo uznawanej za zanieczyszczoną, pokazuje, że nasza żywa sztuka po II wojnie poprzez wnuka już od początku i znacznie przed oficjalną kanonizacją znalazła drogę do kolekcji głównie klasycznych i własnych współczesnych dzieł, którą pierwotnie utworzył dziadek, w wieku osiemnastu dziewięć lat, zmarły i aktywnie żyjący aż do ostatnich dni. Wtedy nastąpiło odwrócenie, że to naprawdę zbiór wspólny Antala‑Lusztiga i pozostanie nim: choć gust dwóch pokoleń mógł się różnić, to wspólna jakość i kilka podstawowych zasad stylu zapewniły wspólny mianownik tej trwającej zbliżonego stu lat rzeczywistości.

1978-n jednak nie tylko dziadek zmarł, ale również Ország Lili opuściła nas. Z jej śmiercią przerwała budowa współczesnej części kolekcji. W tym roku, kiedy jeszcze kończyła studia, obecność artystki, która prawie odgrywała matczną rolę, była zbyt ważna, by zakup nowych dzieł współczesnego malarstwa mógł trwać bez jej pożyczenia. Minęła jedna i pół dekady, podczas których kolekcja klasyczna nieprzerwanie się wzbogacała, a zakupiona dopóki część współczesna zyskiwała klasycyzację po śmierci artystów, lecz nie otwierało się na nowych współczesnych artystów.

Lakner László / fragment/

Był również powód estetyczny. Zakończyła się pewna faza sztuki współczesnej, kiedy to zniknęli artyści z przedtrzeciej ery II wojny światowej, zamykając muzycznie nurt, który w latach sześćdziesiątych–siedemdziesiątych był uznawany za temu pokoleniom. Wybór nowej współczesności był znacznie trudniejszy, zwłaszcza w ramach programu Antal‑Lusztig, którego głównymi elementami od początku do dziś były ekspresywny, choć nie wyłącznie figuratywny, malarstwa stosujące głębokie odcienie barw oraz rejestrowanie dramatycznych konfliktów w nieco egzystencjalnym, częściowo duchowym odczytaniu. Takie światopogląd artystyczny wydają się jednak rzadkość dla współczesnych twórców. Część napięć między klasyczną moderną a współczesnym wynika więc z rzeczywiście nowej próbnej zbiórki współczesnej sztuki.

Poprzedni współczesny materiał wyraźnie odświeżył kolekcję, ale czy istnieją, i jeśli tak, to które z dzisiejszych trendów zobaczymy za kilka dziesięcioleci w takiej samej naturalnej jedności przy wcześniejszym materiale z lat dwudziestych? Mimo że od dziesięciu lat ponownie, a nawet z wielkim zapałem, gromadzi współczesnych, wątpliwość ta dalej towarzyszy wyborom Antala Petera. Ta niepewność, którą zbieracz przyjął otwarcie, nadaje także wartościom zakupów człowieczeństwo: kto nie wybrałby raczej pewnego, siedząc na klasycznych liściach laurowych? Niepewność wyjaśnia także to, że zbieracz kupuje od dość szerokiego spektrum współczesnych artystów, podczas gdy aktualna wystawa przedstawia jedynie węższą, wyselekcjonowaną grupę według kilku kryteriów.

Ébli Gábor:

Obrazy, rzeźby i pudełka z kolekcji Antal‑Lusztig.

Jak można powiązać Czontwari, Szinyei lub Gulácsy z dzisiejszymi sztuką współczesną? Jakie kryteria ustalają artyści, którzy już dziś uznani za klasyków, wobec twórców obecnych? Odwrócona perspektywa: co możemy ujrzeć w ich - może uniwersalnie ważnej - modernizmie, patrząc na ich obrazy z perspektywy współczesnych artystów? Poza jakością poszczególnych dzieł, właśnie te pytania czynią zwarta i fascynująca sztukę zbiorem, w którym widać pełny wachlarz nowoczesnej sztuki węgierskiej, od Nagybanyi po dzisiejszy obrazowanie pikselami. Początek kolekcji sięga dziedzictwa wielkiej kultury pradziadka, który od końca sześćdziesiątych już wspierał swoje, wówczas licealnego wnuka, w początkowych zakupach obiektów artystycznych.

Kolekcja przekracza granice malarstwa. W ich spuści z żywotnego rosy i żelaza ukazuje się rzeźba Bokrosa Birmana Dezsa oraz Medgyessy'ego Ferenca. W grafice wyróżnia się Materiał Imre'ego Ámosa, będący jednocześnie pamiątką bliskiej przyjaźni kolekcjonerki Anny Margi. W domu w Debreczynie dziś oddzielna vitrina przyjmuje także starożytne przedmioty archeologiczne.

Zbiór klasycznego, nowoczesnego materiału o jakości i głębokości muzealnej nie stanowił przeszkody dla włączenia sztuki współczesnej. Ikoniczne „Ország Lili” na ścianie, różne techniki prac Bálinta Endra czy spektrum dzieł Kondora Błażeja, przywiezionych z zagranicy i długo pozostawiających się za sobą, pokazuje, że nasza żywa sztuka po II wojnie światowej, dzięki wnuczkom, od samego początku - i znacznie przed oficjalną kanonizacją - znalazła drogę do kolekcji, którą w wieku osiemdziesięciu dziewięciu lat zmarli dobry tato, aktywnie żyjący do ostatnich dni, pierwotnie skierowanej na klasyków i swoich współczesnych. Wtedy powiódł się świadectwo, że to naprawdę wspólna kolekcja Antala-Lusztig i pozostanie: gusty dwóch pokoleń mogły się różnić, ale ich zaangażowanie w jakość i kilka stylowych zasad zapewniło wspólny mianownik dla materiału obejmującego niemal sto lat.

1978-n jednak nie tylko dziadek zmarł, ale również Ország Lili opuściła nas. Z jej śmiercią przerwała budowa współczesnej części kolekcji. W tym roku, kiedy jeszcze kończyła studia, obecność artystki, która prawie odgrywała matczną rolę, była zbyt ważna, by zakup nowych dzieł współczesnego malarstwa mógł trwać bez jej pożyczenia. Minęła jedna i pół dekady, podczas których kolekcja klasyczna nieprzerwanie się wzbogacała, a zakupiona dopóki część współczesna zyskiwała klasycyzację po śmierci artystów, lecz nie otwierało się na nowych współczesnych artystów.

Był również powód estetyczny. Zakończyła się pewna faza sztuki współczesnej, kiedy to zniknęli artyści z przedtrzeciej ery II wojny światowej, zamykając muzycznie nurt, który w latach sześćdziesiątych–siedemdziesiątych był uznawany za temu pokoleniom. Wybór nowej współczesności był znacznie trudniejszy, zwłaszcza w ramach programu Antal‑Lusztig, którego głównymi elementami od początku do dziś były ekspresywny, choć nie wyłącznie figuratywny, malarstwa stosujące głębokie odcienie barw oraz rejestrowanie dramatycznych konfliktów w nieco egzystencjalnym, częściowo duchowym odczytaniu. Takie światopogląd artystyczny wydają się jednak rzadkość dla współczesnych twórców. Część napięć między klasyczną moderną a współczesnym wynika więc z rzeczywiście nowej próbnej zbiórki współczesnej sztuki.

Káldi Kata (część)

Poprzedni współczesny materiał wyraźnie odświeżył kolekcję, ale czy istnieją, i jeśli tak, to które z dzisiejszych trendów zobaczymy za kilka dziesięcioleci w takiej samej naturalnej jedności przy wcześniejszym materiale z lat dwudziestych? Mimo że od dziesięciu lat ponownie, a nawet z wielkim zapałem, gromadzi współczesnych, wątpliwość ta dalej towarzyszy wyborom Antala Petera. Ta niepewność, którą zbieracz przyjął otwarcie, nadaje także wartościom zakupów człowieczeństwo: kto nie wybrałby raczej pewnego, siedząc na klasycznych liściach laurowych? Niepewność wyjaśnia także to, że zbieracz kupuje od dość szerokiego spektrum współczesnych artystów, podczas gdy aktualna wystawa przedstawia jedynie węższą, wyselekcjonowaną grupę według kilku kryteriów.

Jako świadomy wybór, w muzeum nie występuje materiał „Iparterves”. Obrazy Bak Imre, Keserü Ilona czy Nádler István są już praktycznie uznawane za konsensusową wartość. Na kolejnej wystawie warto byłoby również zapisać taki długi fragment, który, zgodnie z kolekcją i osobistym gustem, pod względem ilościowym miałby znacznie mniejszy udział w porównaniu z kierunkiem kolorystyczno‑naturalistycznym, lecz dzięki doskonałym dziełom wybiegłby w stronę wczesnej, konstruktywistycznej awangardy (Kassák Lajos, Moholy‑Nagy László, Nemes Lampérth József, a nawet genialnego Bohacske Ede) z przepływem do neoawangardy.

Ten kierunek przedstawia jedynie Deim Pál jako małe przeboje oraz jednostkę złożoną z pięciu mniejszych obrazów Károlyi Zsigmonda w bieżącej wystawie, do której, nie bez powodu, przyłączone są po jednym obrazku Káldi Kata i Köves Éva. Z „wielkiej” generacji lat sześćdziesiątych-seventies nadal pojawia się Méhes László i Lakner László (Száj) każdy z po jednym dziełem, a wybór organizatorów do ostatniego z nich nawiązuje do współczesnych obrazów Tamási Claudia opiekującej się studium (Ajkaim). Wśród twórców, którzy tematyzują możliwości i dylematy malarstwa, w kolekcji znajdują się Fehér László i Szűcs Attila z dużymi, lecz nie pokazanymi w tej wystawie obrazami.

Zespół, którego lśniąca, dramatyczna wiadomość oraz napięcie egzystencji podkreśla poprzez widowiskową pracę pędzla i plastyczną fakturę, nie dziwi wierność kolekcjonera pracom Gaála Józsefa (Corpus), którego odkrył na hiszpańskiej wystawie światowej wspólne wystawienie z Tóth Menyhért. Jedynie kolory w jego palecie są przeciwieństwem tej Földi Petera (Suchość), lecz dokładnie odważne użycie cytrynowej żółci wskazuje, że wywoływanie uczuć utrwalenia bytów ludzkich i zwierzęcych nie jest funkcją ciemnych barw. Od Földiego nieobecny jest podobny, dużego rozmiaru, różowy obraz, który został wykluczony z wystawy z powodu problemów z rozmiarem, ale przy świetnym, jasnożółtym i różowym mistrzowskim zastosowaniu, które zazwyczaj łatwo przesuwa się w giczek, warto zastanowić się, jak mogło być możliwe uczynienie takiego „pokoleniowego” schematu barw głębokimi dilemami.

efZámbó István (fragment)

Łagodne i ciężkie elementy pojawiają się tutaj, chociaż w innej postaci, tak samo jak pokazane obrazy trójczości z Wahorn‑efZámbó‑feLugossy przedstawione w wielkim katodzie w Santander. W kolekcji znajduje się, zachwycający materiał z Lajosa Vajda, który w świetle empatycznego wsparcia, naturalnie wydawałby się być przyciągający dla twórców Studia Lajosa Vajda, lecz w rzeczywistości przyniósł się on z Lugu do Antala Pétera. Jest to znacznie bardziej pouczające zobaczyć, których fragmentów groteskowego obrazu wybrał kolekcjoner. Często amorficzny charakter form i wezwań podświadomych nie odciąga tak daleko od dramatycznej drogi, która stanowi rdzeń kolekcji.

Fantazję przemiany prezentuje obraz Swierkiewicza Roberta (Alma się pojawia i zniknęła), podczas gdy dla Valli Dezső i Vojnich Erzsébet jeden obraz płynie w nieskończonej liczbie odcieni barw, a melancholii i medytacji wytwarzają je na swój sposób. Kolejny krąg twórców pokolenia średniego, w tym grupy przedstawionej w kolekcji i częściowo w wystawianiu (Ujházi Péter, Birkás István), poszukuje efektu poprzez odrzucanie mistrzowskiego malarstwa i poszerzanie użycia materiału - na przykład wprowadzanie do pola obrazu kawałków piasku, tkaniny lub gipsu.

Zainteresowanie materiałami oraz wyjściem z dwuwymiarowej powierzchni w zbiorze wyraźnie odstępuje od tradycji – w kolekcji znajdują się dzieła, które uznawane są za klasyczne, choć niegdyś były współczesne, stworzone przez rzeźbiarzy (Schaár Erzsébet, Vilt Tibor). Na wystawie zobaczymy również drobne plastyki, które zbliżają się do groteski (Zsakó István) oraz te, które badają dramat z pomocą redukcji (Taubert László) i wielką rzeźbę Loisa Viktora.

Rozszerzenie pojęcia sztuki w ramach zbiorów najlepiej ilustruje pudełka zaprezentowane w osobnym pomieszczeniu, w przystojnej wystawie pod tytułem „kamara”. Pudełko‑kompozycje Pietro Berezna i Ujházi pobierają swoje składniki zarówno z historii Europy Środkowej, jak i z poruszających kul, ogólnego ludzkiego życia, podczas gdy surrealistyczne pudełka Zoltána Sándora stanowią hołd zarówno dla Magritte, jak i dla Lilii Ország, przywołując jednocześnie w rozmowie z prezentowanym materiałem malarskim motywy mimesyczne oraz groteskowo-odcięte.

Patrząc na cały materiał, wykracza on poza pierwotne pytanie, czy te dzieła spotykają się z ich klasycznymi poprzednikami? Niektóre prace i artyści na pewno to dopiero decyzja przyszłości. Ogólnie jednak wyraźnie widać dążenie do wspólnej jakości, odrzucając różnicowanie jedynie na podstawie historyczności między klasycyzmem a współczesnością. Dzieło współczesne może mieć przedmiot i środki całkowicie tradycyjne, jeśli odwołuje się do problemów dziś panującego czasu; wtedy również jest on współczesnym towarzyszem, tak jak instalacja czy c‑print. Odwrócona sytuacja: dzisiejsza praca odrzega całkowicie tradycję artystyczną, jeżeli mówi o wiecznych dylematach ludzkich w unikalnej formie, to wkrótce zostanie włączona do klasycznych wartości. Wszystko to sugeruje silną ciągłość pomiędzy często tak wyraźnie odrębnionymi od siebie klasyką, modernizmem i sztuką współczesną. Dla zbieracza i kształtującego w porządku kolektywnym ważniejsze od sztucznych ram historycznych jest jakość poszczególnych dzieł.

Szczególnie pouczające jest odtworzenie tego w kontekście wszystkieobszerny zbiórki dwudziestego wieku. Bo przyszłościowe nastawienie sztuki nowoczesnej wywodzi się z programu zerwania z przeszłością, podczas gdy współczesne dzieła właśnie bawią się historią jako swobodnie manipulowalnym półsemiotycznym składnikiem. Z tej podwójnej perspektywy można zrozumieć, dlaczego taki w pełni perspektywiczny zbiorek dwudziestego wieku nie nadbiera na samej historii izmy, a zwłaszcza nie na historii geometrii abstrakcyjnej. Występuje ta nitka, a także w materiale współczesnym – lecz dopiero jako jedna z możliwych interpretacji. Teraz, gdy awangarda z powoli cudzego fali stała się historią, rzeczywiście to pytanie zajmuje wszystkich: jak można w widzieć i pogodować w równowadze koncepcję filozoficzną i werbalną‑humanistyczną sztuki? Odpowiedź kolekcji Antal‑Lusztig jest dość jednoznaczna: rola sztuki w życiu współczesnym obejmuje zarówno estetyczno‑formalne eksperymenty, jak i polityczno‑światopoglądową aktywność, lecz łącznie stanowią one dużo szerszą i głęboko związane z wciąż pozostającymi pytaniami o istnienie człowieka."

Kolekcja Antal‑Lusztig, wybór sztuki współczesnej, jest widoczna w Galerii Godot od grudnia 3 do 23. Ébli Gábor

Artyści prezentujący prace

Godot Galéria · Facebook · w nowej karcie